بقا و توسعه ی جوامع با پژوهش
چرا بیشتر پژوهش ها در ایران «کاربردی» نیستند؟
به نقل از پدیده تبار و به گزارش خبرگزاری ایرنا- به باور بسیاری از ناظران، یکی از چالش های مهم فعالیت های پژوهشی در ایران، غلبه ی نگاه های انتزاعی و غیرکاربردی در این عرصه است؛ مساله یی که باعث شده بیشتر پژوهش ها در زمینه های مختلف جنبه ی عملیاتی نداشته باشد و جایی بهتر از قفسه های کتابخانه ها پیدا نکند.
پژوهش امری حیاتی برای بقا و توسعه ی جوامع است و در عصر کنونی به نقطهای کانونی برای سیاستگذاری و مدیریت توسعه ی کشورها تبدیل شده است.
پژوهش راهی برای گسترش مرزهای دانش و گشودن افق های تازه برای آیندگان است و پژوهشگر فردی است که با استفاده از روش های علمی در صدد رسیدن به شناختی تازه از مسایل و مفاهیم مختلف است. پژوهشگر با نگاهی نقادانه و موشکافانه به اطراف خود می نگرد و برای رفع مشکل های جامعه، بهترین راهکارهای عملی را پیشنهاد می کند.
پژوهشگران در واقع حکم نخبگان فکری جوامع را دارند که راه توسعه و پیشرفت کشورها را هموار می کنند؛ چرا که امر پژوهش دارای نقشی ویژه در برآوردن نیازمندی کشورها در زمینه های مختلف است؛ برای همین مدیریت امر پژوهش و سیاستگذاری در این زمینه از اهمیت بالایی برخوردار است.
اما آنچه مطرح شد، نگاهی آرمانی به پژوهش و پژوهشگران است؛ مهمترین پرسش این است که وضعیت پژوهش در ایران تا چه اندازه با تعریف های آرمانی و مطلوب نزدیک است؟
به باور بسیاری از ناظران یکی از چالش های مهم پژوهش در ایران پررنگ بودن نگاه انتزاعی و غیرکاربردی در این عرصه است؛ مساله یی که باعث می شود بیشتر پژوهش ها جنبه ی عملیاتی و مفید نداشته باشد.
***ارتباط آزادی بیان و توسعه پژوهش های کاربردی
«احد فرامرز قراملکی» استاد فلسفه و حکمت اسلامی در پاسخ به این که چرا حوزه ی پژوهش به ویژه در علوم انسانی بیشتر به صورت نظری باقی مانده و چندان کاربردی نشده است، گفت: مساله دارای زمینه های مختلفی است، اما این که تا چه میزان پژوهش ها کاربردی شده و اثربخشی داشته اند، خود نیاز به پژوهش جدی دارد. در این زمینه تا پژوهش دقیقی صورت نگیرد، نمی توانیم آن را تحلیل کنیم.
وی با اشاره به این جمله از «اخوان الصفا» در آغاز کتاب «ریاضی» که «فلسفه، آغازش دوستداری دانش، میانه اش کشف حقایق و انجامش مطابقت کردار و گفتار با دانش است»، گفت: به نظر می رسد، جمله ی سومی که اخوان الصفا به کار می برد به یک گره کور در حوزه ی پژوهش های علوم انسانی در جامعه اشاره دارد. این که گفتار و کردار در عرصه ی سیاستگذاری، مدیریت و اجرا در زمینه های علوم انسانی تا چه اندازه یی مطابق پژوهش های علوم انسانی است باید تحلیل کرد.
استاد فلسفه ی دانشگاه تهران در ادامه با نگاهی آسیب شناسانه گفت: در آسیب شناسی امر پژوهش باید چند عامل را مدنظر قرار داد؛ نخست این که علم، هویت جمعی و تاریخی دارد اما ما محققان به صورت فردی کار می کنیم یعنی عضویت در یک جریان پژوهشی جمعی فراگیر را نتوانسته ایم نهادینه کنیم و نشانه ی آن هم این است که در بیشتر پژوهش های علوم انسانی پیشینه ی تحقیق و رهاورد دیگران کمتر مورد توجه قرار می گیرد.
